Pam y Cilgant Celtaidd?
Mae’r Cilgaint Celtaidd yn mynd i’r afael yn uniongyrchol â bylchau mewn ymchwil ac arloesedd yr economi greadigol y tu hwnt i ganolfannau trefol y DU. Yn aml, gwelir yr economi greadigol drwy lens drefol sy’n anwybyddu’r cyd-ddibyniaethau unigryw mewn microglystyrau nad ydynt yn drefol, ond sy’n hanfodol i iechyd a ffyniant ein cenhedloedd a’n rhanbarthau. Dengys ein hymchwil fod:
- Bylchau Talent: Busnesau creadigol mewn ardaloedd nad ydynt yn drefol yn ei chael hi’n anodd datblygu galluoedd arloesi ac yn brin o fynediad at dalent ymchwil leol.
- Daearyddiaethau Ymylol: Mae ymchwilwyr o gefndiroedd gwledig ac amlieithog yn cael eu tangynrychioli ar hyn o bryd yn y gymuned ddoethurol ym maes ymchwil ac arloesedd yr economi greadigol.
Arloesedd Rhanbarthol: Mae campysau AU mewn rhanbarthau ymylol yn ecosystemau arloesi hanfodol sy’n chwalu rhwystrau i fyfyrwyr anrhaddodiadol.
PWY YDYM NI?
Consortiwm o saith Sefydliad Addysg Uwch yw Cilgaint Celtaidd: Prifysgol Aberdeen, Prifysgol Aberystwyth, Prifysgol Bangor, Prifysgol Falmouth, Ysgol Gelf Glasgow, Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru, a Phrifysgol De Cymru. Cawn ein cefnogi gan dîm o dros 20 o bartneriaid yn yr economi greadigol ynghyd â rhanddeiliaid mawr megis Bòrd na Gà idhlig, Creative Wales a’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol.
Rydym yn canolbwyntio’n benodol ar ficroglystyrau’r economi greadigol sy’n cael eu nodweddu gan anghydraddoldeb, tangynrychiolaeth ac ymyleiddio sy’n deillio o ffactorau daearyddol, cymdeithasol-economaidd ac ieithyddol.
EIN MEYSYDD YMCHWIL
Mae ymchwil Cilgaint Celtaidd yn amlddisgyblaethol ac wedi’i wreiddio mewn ymdeimlad dwfn o le. Mae ganddi botensial trawsnewidiol i greu allbynnau creadigol mwy amrywiol, BBaChau sy’n fwy parod i arloesi, ac arloeswyr medrus er mwyn cynnal gyrfaoedd hirdymor? yn ein heconomïau creadigol gwledig, arfordirol ac ôl-ddiwydiannol.
Rydym yn defnyddio dulliau methodolegol amrywiol er mwyn ymchwilio i’r pum maes craidd canlynol:
- Microglystyrau Amlieithog: Ffurfiannau creadigol mewn lleoliadau gwledig ac ôl-ddiwydiannol ar draws ein tair cenedl yn y DU.
- Gallu Traws-sectorol: Arloesedd sy’n pontio’r celfyddydau creadigol, diwydiannau, treftadaeth a sectorau cysylltiedig i ddatblygu mewnwelediadau, cynnwys neu brofiadau newydd.
- Ymchwil Seiliedig ar Ymarfer: Methodolegau creadigol newydd ym maes crefftau, cyhoeddi, cerddoriaeth, theatr a’r sgrin (Ffilm/Teledu/XR).
- Amrywiaeth Ieithyddol: Ymchwil amlieithog (gan gynnwys y Gymraeg, Gaeleg, Doric, Cernyweg a Saesneg) sy’n cysylltu economïau creadigol ieithoedd lleiafrifol â’r llwyfan byd-eang.
- Polisi a Diwydiant: Ymchwil fanwl i brofiad byw microglystyrau i lywio meddwl llywodraeth a busnes.
Mae’r Cilgaint Celtaidd yn cynnwys saith Sefydliad Addysg Uwch a 27 o bartneriaid yn yr economi greadigol:
Mae’r Cilgaint Celtaidd yn cynnwys saith Sefydliad Addysg Uwch a 27 o bartneriaid yn yr economi greadigol:
EIN PROSIECTAU A SUT I WNEUD CAIS
Mae’r Cilgaint Celtaidd yn recriwtio ei garfan gyntaf o ysgoloriaethau PhD sydd wedi’u hariannu’n llawn i ddechrau ym mis Hydref 2026:
Prosiect: Adrift: performing cultural translation
Mae'r prosiect hwn yn ceisio datblygu gwaith creadigol newydd mewn Gaeleg a fydd yn archwilio'r cysylltiadau rhwng diwylliant, cerddoriaeth, cred ac ieithoedd yn yr Alban, ac i wneud hyn o'i gymharu ag un gymuned unigryw arall. Y cymhelliant ar gyfer y prosiect yw'r Zeitgeist o amwysedd diwylliannol sy'n deillio o hollti cyfoes cysylltiadau teuluol a chymdeithasol confensiynol: y teimlad o fod yn ddiwylliannol ‘ar goll’
Prosiect: Negodi’r lleol a’r byd-eang: cynllun ar gyfer diwylliannau sgrin mewn ieithoedd lleiafrifedig
Bydd y prosiect hwn yn archwilio sut y gall dulliau Cymraeg o gynhyrchu, arddangos a dosbarthu ffilmiau ddatgelu posibiliadau ar gyfer diwylliannau ieithoedd lleiafrifedig. Mae ffrydio byd-eang wedi cymylu ffiniau diwylliannol, gan ansefydlogi syniadau am ‘genedl’ a ‘sinema’. Mae diwydiant ffilmiau yn y Gymraeg mewn sefyllfa gref i gynnig modelau amgen sy’n negodi’r lleol, y cenedlaethol a’r byd-eang. Bydd y prosiect yn ymchwilio i lwyfannau amgen ar gyfer ffilm Gymraeg ac yn nodi egwyddorion y gellir eu trosglwyddo i gymunedau ieithoedd lleiafrifedig eraill.
Prosiect: Creu Cynnwys Digidol ar gyfer Adfywio'r Iaith Geltaidd
Mae'r prosiect hwn yn archwilio sut y gall crewyr cynnwys digidol gyfrannu at ail-lunio dyfodol y Gymraeg ac ieithoedd Celtaidd eraill o fewn ecosystemau cyfryngau digidol fel YouTube, TikTok ac Instagram. Er bod enghreifftiau addawol yn bodoli, mae creu cynnwys digidol mewn ieithoedd lleiafrifol yn parhau i fod yn gyfyngedig ac wedi'i dan-ymchwilio, yn enwedig mewn perthynas â'i effaith ddiwylliannol, ieithyddol ac economaidd. Mae'r prosiect hwn yn mynd i'r afael â'r bwlch hwnnw trwy archwilio creu cynnwys digidol mewn iaith leiafrifol fel cynhyrch diwylliannol cyfoes, llafur creadigol a gweithgarwch economaidd sy’n seiliedig ar leoedd.
Prosiect: Prosiect: Gwrando ar Goed Kernow: Economïau Coediog, Ecolegau a’r Cyffredin Sonig
Mae'r prosiect hwn yn archwilio sut y gall gwrando ar goed yng Nghernyw ail-ffurfio cysylltiadau rhwng bodau dynol a choed fel perthnasoedd hanfodol, cyd-gyfansoddiadol o fewn ecolegau ac economïau Cernyw. Mae'r rhyngberthynas hon wedi'u lleoli mewn microglwstwr creadigol gwledig/arfordirol wedi'i nodi gan ymylu ieithyddol, cymdeithasol, diwylliannol a daearyddol. Yn yr ystyr hwn, mae gwrando ar goed Cernyw yn gofyn i'r iaith Gernyweg seinio ac archwilio cynrychiolaeth ac ystyr coed fel y mae'n ymwneud â thirwedd Cernyweg a hunaniaeth Geltaidd-Gernyweg, yn enwedig mewn perthynas â sain heb ei glywed, ymylol, fel arfer anghlywadwy.
Prosiect: Treftadaeth fel dyfodol creadigol: tuag at ymarfer dylunio cynaliadwy a chynhwysol sy’n seiliedig ar dreftadaeth yn yr Alban
Bydd y prosiect hwn yn cynnal ymchwiliad manwl i arferion dylunio sy'n seiliedig ar dreftadaeth o fewn microglystyrau tecstilau'r Alban. Mae dylunio yn chwarae rôl hanfodol wrth gyfieithu gwybodaeth archifol a gwerinol i werth diwylliannol ac economaidd cyfoes. Eto o fewn rhanbarthau cyfoethog treftadaeth yr Alban mae arferion tecstilau yn aml wedi dibynnu ar nwyddau hunaniaeth ddiwylliannol, atgyfnerthu stereoteipiau neu ddatgysylltu treftadaeth o'r cymunedau y mae'n perthyn iddynt. Mae'r tensiynau hyn yn dangos yr angen am ymchwil i ddylunio sy'n cael ei wybod yn feirniadol ac sy'n gallu cefnogi economïau creadigol sy’n foesegol a chynaliadwy.
Prosiect: Sefydlu a Gwerthuso Effaith Llyfrgell Farddoniaeth Genedlaethol Cymru sy'n aml-safle a digidol gyntaf
Cymru yw'r unig genedl yn y DU heb Lyfrgell Farddoniaeth Genedlaethol. Fodd bynnag, nid yw model monolithig traddodiadol yn addas i economi greadigol ddwyieithog Cymru sydd wedi'i gwasgaru'n ddaearyddol. Mae'r prosiect hwn yn tynnu ar brofiad Llyfrgell Barddoniaeth yr Alban a Llyfrgell Farddoniaeth Manceinion, gan syntheseiddio'r modelau hyn i ddylunio, defnyddio a gwerthuso seilwaith aml-safle digidol-gyntaf. Bydd hyn yn sicrhau llyfrgell sy'n bodoli nid fel adeilad statig, ond fel rhwydwaith dosbarthedig o ryngwynebau digidol a nodau ffisegol ledled Cymru.
GWEMINAR
Bydd Cilgaint Celtaidd yn cynnal gweminar i unrhyw un sydd â diddordeb mewn gwneud cais i fod yn rhan o Garfan 1 ddydd Gwener 13 Mawrth, 9-10am (amser y DU). Gallwch gofrestru yma: Byddwn yn anfon dolen i'r weminar atoch ar ôl i chi gofrestru.
CYLLID A HYFFORDDIANT
Mae ysgoloriaethau yn darparu cyflog byw di-dreth blynyddol (£21,805 ar hyn o bryd ar gyfer astudiaethau amser llawn 2026-27) ynghyd â thalu ffioedd dysgu ffioedd cartref y DU. Rydym yn croesawu ceisiadau gan fyfyrwyr llawn a rhan-amser.
Mae myfyrwyr rhyngwladol yn gymwys i wneud cais. Mae telerau ein dyfarniad gan Gyngor y Celfyddydau a'r Dyniaethau yn golygu y gall uchafswm o 30% o bob carfan fod yn fyfyrwyr rhyngwladol.
Rydym yn defnyddio Dadansoddiad Anghenion Datblygu (DNA) i deilwra'ch hyfforddiant ac i gefnogi eich datblygiad proffesiynol.
Cydraddoldeb, Amrywiaeth a Chynhwysiant (EDI)
Mae Cydraddoldeb, Amrywiaeth a Chynhwysiant (EDI) yn sylfaenol i ddarparu Addysg Uwch ac ymchwil eithriadol. Rydym yn croesawu myfyrwyr o bob cefndir, yn enwedig y rhai o gefndiroedd ymylol. Ein nod yw deall eich arddull ddysgu a'ch helpu i greu amgylcheddau lle gallwch ffynnu. Gall Lwfans Myfyrwyr Anabl (DSA) ddarparu cyllid i chi ar gyfer costau ychwanegol sy'n gysylltiedig ag astudio oherwydd cyflyrau iechyd meddwl neu gorfforol, gwahaniaethau dysgu neu unrhyw anableddau eraill.
