Mae Dr. Meinir Moncrieffe yn hanesydd sydd â diddordeb arbennig mewn diwylliant materol y cyfnod modern cynnar a'i ddefnydd i arddangos statws, yn ogystal â menywod o statws uchel yn y cyfnod modern cynnar. Dyfarnwyd ei doethuriaeth iddi yn 2024 am ei traethawd hir o'r enw ‘Projection and Perception: The self-fashioning of Sir John Wynn of Gwydir’.
Yn wreiddiol o Langwynant, mae Meinir wedi meithrin gyrfa fel entrepreneur a busneswraig lwyddiannus, ac mae'n berchen ar ddau salon gwallt a harddwch yn Nghricieth. Mae ganddi radd israddedig mewn Hanes Celf o'r Brifysgol Agored a gradd meistr mewn Astudiaethau Celtaidd o Trinity Saint David, Llanbedr Pont Steffan. Wrth astudio ar gyfer ei gradd meistr, daeth ar draws llawysgrif ddiddorol a darddodd o Wydir: llythyr a ysgrifennwyd yn Lladin gan Syr John Wynn (1553–1627) tua'r flwyddyn 1592. Felly y dechreuodd yr obsesiwn â Syr John Wynn a arweiniodd at ymuno â Sefydliad Ymchwil Ystadau Cymru yn 2019 gyda phrosiect diddorol a oedd yn tynnu ar ei harbenigedd mewn hanes celf a hanes Cymru.
Roedd ymchwil ddoethurol Meinir yn archwilio hanes Syr John Wynn (1553–1627) a’i ymdrechion i hyrwyddo bri a achau teulu Wynn – nid yn unig fel un o brif deuluoedd uchelwrol Cymru, ond hefyd fel ffigwr pwysig ymhlith uchelwyr gwledig Prydain yn niwedd cyfnod y Tuduriaid. Mae’r ymchwil yn edrych ar y diwylliant gweledol a materol a gynhyrchwyd, a brynwyd, a arddangoswyd ac a werthfawrogwyd gan y teulu – gan gynnwys arwyddluniau herodrol, llyfrau a llawysgrifau, a threftadaeth adeiladedig – er mwyn deall sut y gwnaethant arddangos eu statws a chynnal eu hunaniaeth a’u treftadaeth Gymreig, tra’n ceisio ennill troedle ym myd y wladwriaeth Seisnig yn dilyn Deddf Uno. Gallwch ddarllen am gwblhau’r prosiect yn 2024 yn ein blog.
Ers cwblhau ei phrosiect, mae Meinir wedi rhannu ei hymchwil ar erddi Castell Gwydir ym . Mae ymchwil presennol Meinir yn canolbwyntio ar foneddigesau Gogledd Cymru yn y cyfnod modern cynnar, ac mae hi wrthi yn paratoi monograff ar y pwnc hwn. Yn ystod y gwaith ymchwil ar gyfer ei thraethawd ymchwil, daeth Meinir ar draws stori Agnes Wynn, modryb i Syr John. Daeth diwedd annhymig i Agnes, ac yn sgil darllen llythyrau'r teulu, mae Meinir yn credu bod camymddygiad troseddol wedi digwydd, yn debygol o ganlyniad i gam-drin domestig. Nid yw cam-drin domestig ymhlith teuluoedd tirfeddiannol wedi bod yn destun llawer o ymchwil o'r blaen, a bydd archwilio'r etifeddiaeth dywyllach hon yn helpu i fynd i'r afael â thema bwysig ym maes hanes rhyw.
